Er is niet één slim: de acht soorten intelligentie

Begin jaren 70 loopt een jonge psycholoog rond in een ziekenhuis in Boston, tussen mensen met hersenletsel. Er ligt een man die na een beroerte geen zin meer kan uitspreken. Vraag je hoe hij heet, dan komt er niets. Tot iemand een oud liedje opzet dat hij als kind al zong, en hij zingt foutloos mee, woord voor woord. Zijn taal was kapot, maar zingen niet. Die psycholoog was Howard Gardner, en in For Hungry Minds werd zijn werk het startpunt voor een lans voor alle vormen van slim die niet op een schoolrapport passen. Ons onderwijs is gebouwd op twee vragen: kun je goed rekenen en goed verbaal redeneren. Belangrijke vaardigheden, maar Gardner zag keer op keer dat letsel de ene vaardigheid uitschakelt en de andere heel laat. Zijn conclusie, opgeschreven in Frames of Mind in 1983: intelligentie is geen enkel ding, er zijn er minstens acht.

Acht soorten slim
Talig: je voelt welk woord precies raakt. Logisch-mathematisch: je ziet structuur, oorzaak en gevolg, en waar een redenering lekt. Ruimtelijk: je denkt in beelden en verhoudingen en ziet hoe iets in elkaar zit. Muzikaal: je hoort aan de stem van een klant dat er iets mis is terwijl hij aardige dingen zegt. Lichamelijk: je voelt precies hoe je je lijf moet inzetten, van een bal raken tot fijne motoriek. Interpersoonlijk: je leest anderen, hun motieven en spanning, en voelt "dit wordt een nee" terwijl iedereen ja lijkt te zeggen. Intrapersoonlijk: je kent je eigen drijfveren, grenzen en valkuilen, en zegt nee tegen een mooie promotie omdat je weet dat je hem niet leuk gaat vinden. En naturalistisch: je snapt de natuur en ziet patronen en seizoenen die anderen missen. Allemaal, zei Gardner, zijn ze te ontwikkelen.

Juist nu AI het rekenwerk overneemt
Dat is niet alleen hoopvol, het is actueel. AI is juist sterk in rekenen en in patronen in tekst herkennen, precies waar de school op selecteert. Econoom David Deming keek naar de Amerikaanse arbeidsmarkt tussen 1980 en 2012 en zag dat banen die veel sociale vaardigheden vragen met zo'n tien procentpunt groeiden, terwijl puur wiskundige, weinig sociale banen krompen. De twee intelligenties waar we het meest op getraind zijn, hebben nu een assistent gekregen. Dat het brein losse systemen heeft, verklaart trouwens ook waarom die man kon zingen: zingen lift mee op ritme, langetermijngeheugen en beweging. Op dat inzicht bestaat zelfs een echte therapie, melodic intonation therapy, waarmee artsen mensen die niet meer kunnen praten via zingen weer aan het praten krijgen. Wat kun je ermee? Vraag mensen niet waar ze goed in zijn, maar waar ze je voor opzoeken, want gedrag liegt minder. Let op waar jij twee uur kwijtraakt zonder dat het moeite kost, want daar zit vaak je grootste talent, juist omdat het zo moeiteloos gaat dat je het zelf niet ziet. Benoem bij een kind het soort slim, niet het cijfer. En zoek in je team juist de intelligentie die jij mist, in plaats van je te ergeren aan wie anders is dan jij.

Er is dus niet één slim. Er zijn er minstens acht, en je mag ze allemaal vieren.

Bronnen: Howard Gardner (Frames of Mind, 1983, meervoudige intelligentie); David Deming (onderzoek naar sociale vaardigheden op de arbeidsmarkt, 1980 tot 2012).